عرب،انتشارات امیر کبیر
4-احمدیان،حسن،1390،چشم انداز تغییر رژیم در یمن:چشم اندازها و پیامدها،سایت فصلنامه روابط خارجی
5-قربان اوغلو،جاوید،1390،چیستی و ماهیت جنبش های خاورمیانه،ماهنامه پژوهشی،تحلیلی،اجتماعی آیین،شماره 34و35
6-پویا،حسن،1390،مصر در کلام امام خمینی(ره)، ماهنامه پژوهشی،تحلیلی،اجتماعی آیین،شماره 34و35
7-برومند اعلم،عباس،1390،بن علی:صحنه گردانی ناموفق، ماهنامه پژوهشی،تحلیلی،اجتماعی آیین،شماره 34و35
8- زیزی پاپا چاریسی،1390،ژورنالیسم و شهروندی،ترجمه حسین حسنی،مرکز آموزش و پژوهش همشهری

8- Osman,tarek.2010.Egypt on the brink from Nasser to Mubarak, Yale university Press.
9-Blaydes,Lisa.2011.Elections and Distributive Politics in Mubarak’s Egypt, Cambridge university press.

10.Goldestone,JackA.2011.UnderstandingTheRevolution2011,ForeignAffairs,May/June:http://foreignaffair.com/articles/67694

11-Gause,F.Gregory. 2011.Why Middle East Studies Missed The Arabs Spring, Foreign Affairs, July/Augest.

12-Anderson,Lisa.2011.Demystifying The Arabs spring, Foreign affairs.

13-alexander,Christopher,2010,Tunisia:stability and Reform in the Modern Maghreb,Routledge.
14-hellyer,H.A,2011,cario:A Tale of Three Protests,May,16,Foreign policy
15-freedom House ,freedom in the world -Tunisia(2010)accssed in Jan,23-20

بخش سوم
شکل گیری جامعه شبکه ای و انقلاب در تونس و مصر

مقدمه
از آنجاکه ملت مجبور است نوشته های آزاد را غیر قانونی بداند،عادت بر آن می شود که هر چیز غیر قانونی را آزاد،آزادی را غیر قانونی،و آنچه را قانونی است نا آزاد بداند
.
تحولات تکنولوژیکی با ایجاد فضای مجازی دنیای کوچکی را به وجود آورده اند که جنبه های مختلف زندگی خصوصی و اجتماعی را تحت تاثیر قرار داده ،انقلابی که در فنون ارتباطی و اطلاعاتی به وجود آمده، شکل گیری یک نظام ارتباطی جدید مبتنی بر زبان همگانی دیجیتالی بنیاد مادی جامعه را چنان دگرگون کرده که هیچ گونه انزواگزینی و کناره گیری را بر نمی تابد و حتی دور افتاده ترین و سنتی ترین جوامع نیز از بستن مرز های خود بر روی جریان ها و شبکه های جهانی ناتوان هستند. پیشرفت های تکنولوژی بشر امروزی در عرصه ارتباطات به طور بی نظیری جهان را کوچک و فشرده کرده است. از این رو حجم بالای اطلاعات و دانش های تازه به راحتی از طریق شبکه های اطلاعاتی در دسترس همگان قرار می گیرد و این میزان عظیم و متراکم تولید، توزیع و به کار گیری اطلاعات دنیای فعلی را به دنیای اطلاعات گرا تغییر داده است، افزایش اطلاعات، دانش و آگاهی سبب ظهور نخبگان جدیدی شده است که از سطح تخصص و آگاهی بالایی برخوردار بوده و دانش استفاده از تکنولوژی امروزی را دارا می باشند اما اکنون شاهد بروز دو نسلی هستیم یک نسل در فضای گذار میان تکنولوژی قدیمی ارتباط که معمولا یک سویه و یک طرفه بود اما آگاه با تکنولوژی امروزی و آگاه شده به فضای مجازی، و ارتباط های چند سویه، این نسل همان نسل پدران و مادران همین جوانان هست این نسل در میان تفکر قدیم و جدید در حال پل زدن است بین اندیشه قدیم و ارتباط های تک سویه که دوران کودکی را در آن سپری کرده و اندیشه جدید و نسل جدیدی از ارتباط های مجازی که در دوران میانسالی با آن روبرو شده است و در حال پردازش آن در ذهن خود هست که می تواند ارتباطی با آن برقرار نماید و پلی احداث نماید. و در مقابل نسلی که، نسل فضای مجازی می باشد در این فضا زندگی می کند و می آموزد. نسلی که در فضای ارتباطی چند سویه به دنیا آمده و در حال رشد است به بازی کردن در این فضا و قواعد این فضا آشنا شده و از این فضای مجازی به عنوان ابزاری برای پیشبرد برنامه های خود استفاده می کند. نسلی که یک کنش سایبر دارد و حتی اعتراض خود را در محیط سایبر انجام می دهد نسلی هست که به مانند نسل گذشته تفکر نمی کند و مدرن می اندیشد.
ظهور و رشد این فناوری ها سبب افزایش سطح سواد و از میان رفتن فاصله یا شکاف اطلاعاتی شده، افزیش سطح سواد که به عنوان مثال در کشور تونس از 60 درصد با سواد در سال 1995 به 74.3 درصد در سال 2004 رسید و در سال 2007 نیز 7.1 درصد از بودجه کشور به آموزش و پروش اختصاص یافته بود. همچنین بر اساس گزارش یونیسف تعداد تحصیل کردگان بین سنین 14 تا 24 سال در کشور تونس به 98 درصد می رسد. در مصر نیز همچنین سطح سواد از 51.4 درصد در سال 1995 به 71.4 درصد در سال 2005 می رسد. همین افزایش تعداد تحصیل کردگان سبب می شود که طبقه ای از نخبگان جدید پدید آید که از سطح شناخت و آگاهی بسیار بالایی نسبت به این فناوری برخوردار بوده که خود باعث می شود که تغییراتی را در بافت اجتماعی شاهد باشیم. دیگر این نخبگان جدید اطلاعات مهندسی شده از سوی دولتها را پذیرا نمی باشند همین امر سبب شکسته شدن انحصار دولتی در مهندسی افکار عمومی شده، بروز این امر موجب آشکار شدن ناتوانی این دولت ها در مدیریت کشور می باشد. نمونه ی این ناتوانی را در کشورهای خاورمیانه در طی سال های 2011-2012 شاهد بودیم،منطقه ای که که حکومت های آن بر منطق زور و بسیج اجتماعی و بحران سازی و دشمن تراشی استوار بوده، توسط یک عامل قدرتمند رسانه ای امروزه در حال از دست دادن مشروعیت و حاکم شدن منطق دیگری و آن هم منطق عصر اطلاعات، منطق شبکه سازی و آشکارگی سرکوب و در نتیجه آن کاهش توان سرکوب گری برای دولت ها هست.

فصل اول:جامعه شبکه ای در خاورمیانه

(…روان شناسانی به موضوع انتقال فناوری اطلاعات به خاورمیانه در یک دهه اخیر پرداخته اند و بررسی کرده اند که چگونه ارتباطات شخصی میان افراد از این فناوری تاثیر پذیرفته اند می توان به نور حیاتی ذکریا اشاره کرد که با کاربست مدل ارتباطات فرهنگی دریافته که فناوری اطلاعات برقراری ارتباط میان افراد خاورمیانه را سهل کرده است …)(روزنا،1390،ص 110)
(…همچنین پراکندگی این فناوری را موجب تغییر انقلابی خاورمیانه دانسته، پیش بینی کرده که رشد فناوری اطلاعات کنترل ناشدنی هست و موجب تغییر پویش های سیاست محلی در خاورمیانه و مهیا شدن صحنه برای آزادی و رهایی خواهد شد بدین ترتیب این پژوهشگران این فرضیه را مبنای کار قرار دادن که میزان نفوذ پذیری فناوری اطلاعات که از آن جمله با شاخص تعداد کاربران اندازه گیری می شود با میزان آمادگی هر دولت برای احراز شایستگی فناوری همبستگی دارد و دولت هایی که تعداد کاربران اینترنت بیشتری داشته باشند از میزان آمادگی بیشتری برای تحولات مردم سالارانه برخوردارند…)(روزنا،112،1390)
این مسئله به خوبی در مورد تونس نمایان هست چرا که %36.3 درصد از مردم این کشور به اینترنت دسترسی دارند. در این میان آلون پلد معتقد است که : ” ” در مجموع، انقلاب اینترنت، عقب ماندگی سیاسی، اقتصادی و فناوری کشورهای عرب شرق مدیترانه را برجسته و تشدید می کند. رهبران سیاسی به جای لاف زدن در این باره باید به مشکلات راستین کشور خود بپردازند ” “(روزنا،111،1390).
طی یک دهه اخیر جوامع کشورهای خاورمیانه با تغییرات فراوانی در بافت اجتماعی خود روبرو بوده اند که می توان از افزایش سریع تحصیلکردگان به عنوان مثال نام برد که پیامد آن ظهور نخبگان جدیدی بود که بافت اجتماعی را دگرگون کرده، تغییر در بافت اجتماعی که مقدمات جنبش های نوین اجتماعی را فراهم کرده است. اگر به آمار تحصیل کردگان در این دو کشور تونس و مصر نگاهی بیندازیم و همچنین سن این افراد را هم ملاک قرار دهیم مشاهده می شود که این نخبگان همگی جوان می باشند بر اساس آمار یونیسف در کشور مصر 88%درصد از جمعیت سنین 14-24 مرد در حال تحصیل می باشند همچنین این آمار در میان زنان 82% درصد می باشد. در کشور تونس آمار کسانی که بین سنین 14-24 به تحصیل مشغول می باشند از مصر بالاتر می باشد و این تفاوت به حدود 10%درصد می رسد که در کشور تونس 98%درصد در میان مردان و 96%درصد در میان زنان می باشد. همچنین افزایش کاربران اینترنت و کاربران شبکه های مجازی خصوصاً در یک دهه اخیر در خاورمیانه سبب بالا رفتن سطح دانش، آگاهی و سواد رسانه ای شده است. بر طبق آمار 77,020,995 کاربر اینترنت فقط در منطقه خاورمیانه می باشد و منطقه شمال آفریقا هم که شامل کشورهای مصر، تونس، لیبی، الجزایر و مراکش می شود حدود 45میلیون کاربر اینترنت در سال 2011 دارد در حالی که در سال 2000 در کل منطقه شمال آفریقا که دو کشور تونس و مصر در آن قرار دارد فقط حدود 750 هزار کاربر اینترنت وجود داشته است مشاهده می شود که در حدود 10 سال حدود 44 میلیون کاربر به تعداد کاربران اینترنت اضافه شده است. در مورد تعداد تلفن های همراه که امروزه فقط ابزار ارتباطی نیست بلکه به یک ابزار کاملاً مولتی مدیا تبدیل شده که نه تنها نقش ارتباطی دارد بلکه نقش اطلاعاتی، خبر رسانی و آموزشی هم نیز پیدا کرده است. باید بیان داشت که تعداد تلفن های همراه در سال 2001 در شمال آفریقا حدود 16 میلیون خط تلفن همراه فعال بوده است ولی در یک دهه اخیر این تعداد به حدود 146 میلیون خط تلفن همراه فعال افزایش پیدا کرده است.
در واقع گسترش خطوط ارتباطی اعم از گسترش اینترنت و تلفن همراه سبب افزایش دسترسی عامه مردم به اینترنت و فضاهای مجازی در این کشورها شده و در پی آن بالا رفتن آگاهی را در پی داشته است و این امر به ضرر حکمرانانی تمام شده که کوشش داشتند بر همه امور مردم کنترل داشته باشند. این روند رشد را همچنین بر طبق آمارهای جهانی(جدول هایی که در پژوهش به آن اشاره شده است) در کشورهایی که در آنها خیزش های عربی (مصر و تونس ) صورت گرفته است بررسی می نماییم.africa tel com,2010))
(…در عصر حاضر رشد فناوری های دیجیتالی موجب تغییرات شگرفی در وسایل ارتباطی و رسانه ای و نحوه انتقال پیام شده است یکی از مهمترین این ابزارهای ارتباطی و اطلاعاتی در این دوره که کاربردهای روز افزونی در میان خیل گسترده جامعه امروزین نیز پیدا کرده تلفن همراه است. به اعتقاد جامعه شناسان هر پدیده اجتماعی در عصر حاضر دارای کارکردهای دو گانه مثبت و منفی می باشد..)( نش،256:1388).
با توجه به کارکردهای متنوع تلفن همراه، نظیر دوربین عکاسی و فیلم برداری، ارسال و دریافت پیام از طریق (sms,mms) ارسال پیام به شبکه های اجتماعی همچون توییت کردن1 پیغام و امکان ارسال مستقیم فیلم و عکس دریافت امواج رادیویی وتلویزیونی و امکانات رایانه ای وسیع اتصال به شبکه و امکانات دیگری که توسط نسل جدید گوشی همراه ارائه می شود(رشکیانی، وب گاه پژوهش همشهری).
سبب شده که امروزه نقش تلفن همراه از یک وسیله و ابزار ارتباطی ساده فراتر رفته و نقش بسیار مهمی را در شبکه ارتباطی و اطلاعاتی ایفا نماید. این نقش را به وضوح در خیزش های عربی مشاهده می کنیم این ابزار ارتباطی که خود محصول گسترش علم تکنولوژی می باشد امروزه نقش بسیار مهمی را در زندگی فردی افراد ایفا می نماید گسترش این پدیده سبب شکل گیری مفهوم شهروند خبرنگار، شکستگی کلامی که خود این پدیده ها اختیار و آزادی افراد را بیشتر کرده است نمونه این پدیده در روند خیزش های عربی مشاهده می نماییم که شهروندان با گرفتن تصاویری از صحنه های این اعتراضات و انتقال آن به شبکه های اجتماعی نقش مهمی را ایفا نمودن ، به گفته مدیر اجرایی شرکت ” سونی” “جان پویسون ” “با نگاهی به دینامیسم اجتماعی، ما دریافتیم که دوربین های نصب شده بر روی گوشی همراه در واقع ابزار هایی ارتباطی هستند، نه صرف دوربین هایی

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع پایان نامه با موضوع عصر اطلاعات، مصرف کنندگان، وزارت امور خارجه
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید