دیجیتال” (وبگاه، موسسه پژوهش همشهری).
دارندگان این ابزار ارتباطی خود می توانند شبکه اجتماعی وسیعی را تشکیل دهند این شبکه های اجتماعی بسته به موضوع افراد و ارتباط آنها می تواند سیاسی، اجتماعی، مذهبی و … باشد با تشکیل این شبکه ها می توان کارکردهای خاصی که در رابطه با آن موضوع شکل گرفته را از آنها انتظار داشت. این شبکه ها، دارای ظرفیتی بالا هستند و قادرند پیامی را در زمان کوتاه در سرتاسر کشور میان لایه های مختلف پخش نمایند.اگر به بررسی ضریب نفوذ تلفن همراه در منطقه خاورمیانه بپردازیم مشاهده می شود که رشد بالایی را داشته است به عنوان نمونه کشور تونس و مصر در یک دهه اخیر بر اساس آمارهای ارائه شده رشدی نزدیک به 100 % در برخی کشورها بیشتر از آن را تجربه کرد.
از این نکته نباید غافل شد که در این تحولات صورت گرفته در خاورمیانه باید به نقش شبکه های اجتماعی دیگری نیز اشاره کرد که مجازی نبودند ولی فضای مجازی تاثیر عمده ای در بسیج آنها بر عهده داشت از جمله می توان به سندیکای کارگری تونس اشاره نمود که وب سایت این سندیکا توسط هکرهای تونسی هک شد و اطلاعیه ای بر روی وب سایت قرار دادند که در آن بیان شده بود که باید در میدان محمد علی در پایتخت تجمع نماید همین اقدام سبب شد که کارگران هم به صف مردم معترض پیوند بخورند، در مصر نیز شاهدیم که از شبکه رانندگان تاکسی بهره گرفته شد به این شکل که افرادی که در شبکه های مجازی عضویت داشتند به این دلیل که می دانستد جمعیت زیادی از مردم مصر به اینترنت دسترسی ندارند این موضوع را در شبکه های اجتماعی مجازی همچون فیس بوک و توییتر مطرح کردند که هنگام سوار شدن
درتاکسی با رانندگان تاکسی صحبت شود در رابطه با دعوت تجمع در میدان التحریر که در شبکه اجتماعی صورت گرفته بود، آنها آگاه بودن که رانندگان تاکسی در مصر نیز عادت به صحبت کردن با مسافران خود را دارند.(شفیعی،ابراهیم نیا،عروجی،1391)
از این موارد می توان نتیجه گرفت که چطور شبکه اجتماعی مجازی پیوند می خورند با شبکه های واقعی و انسانی و تعامل وسیعی را ایجاد می نمایند. شبکه های مجازی با شکستن انحصار دولت در مهندسی افکار عمومی و آشکار کردن ناتوانی دولت در استقلال ملی، تامین خدمات بهینه و اقتصاد و نیز مدیریت عاری از فساد سبب شکل گیری تحولات اخیر و به ویژه تضعیف رژیم بن علی و مبارک شدند. توانایی رسانه های مجازی در بسیج افکار عمومی به اندازه ای بود که می توان آن را انقلاب مجازی نام نهاد. در مصر نیز شاهدیم که همین بسیج اجتماعی نیروی قوی را میان دولت مبارک و ارتش آن کشور ایجاد کرد. در واقع این شبکه ها فرصت مناسبی در اختیار گروه های اجتماعی منطقه خاورمیانه گذاشتند تا علاوه بر افزایش آگاهی جوانان و اطلاع رسانی به سازماندهی گسترده آنان بپردازند و از آنجا که گروه های مختلف اجتماعی نیز مانند گذشته برای دسترسی به اطلاعات و اخبار خود را به رسانه های سنتی محدود نمی کردند گسترش روزافزون فناوری ارتباطات الکترونیکی نظیر شبکه های ماهواره ای و اینترنتی و شبکه های مجازی تاثیرات غیرقابل انکاری بر اذهان عمومی این منطقه داشته و این فضای اطلاعاتی که امروزه ایجاد شده به راحتی می تواند به افکار عمومی جهت دهد و بر تحولات تاثیر بگذارند. (پژوهشگاه همشهری)
تفاوت عمده ای که میان رسانه های عمومی گذشته و رسانه های امروزی شاهد هستیم میزان تاثیر گذاری رسانه های امروزی هست چرا که رسانه های امروزی دو سویه و دوطرفه می باشد. رسانه های امروزی مرکزیت خاصی ندارند و چند مرکزی و هسته ای می باشند. در واقع گسترش فضای مجازی به ویژه اینترنت و سایر امکانات موجود در آن مانند شبکه های اجتماعی فیس بوک و تویتر نقش غیرقابل انکاری در پیشرفت اهداف آزادیخواهان در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا داشته است. این شبکه های ارتباطی و اطلاعاتی نه تنها فاصله های موجود بین ملت ها و کشورها را از میان برداشته بلکه توان انتقال اطلاعات را در حجم وسیع و در مدت زمان کوتاه فراهم آورده است. در مجموع می توان بیان داشت که جهانی شدن و گسترش فناوری ارتباطات جمعی تاثیرات مهمی در کشورهای در حال توسعه به ویژه کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا بر جای گذاشته است.rasaneh.ir))

فصل دوم :شبکه ای شدن و انقلاب در تونس

گفتار اول:جامعه شبکه ای در تونس
آنچه در تونس رخ داد نوید بخش دورانی تازه از مبارزات آزادیخواهانه و دموکراتیک و جنبش های اجتماعی در آفریقا و خاورمیانه عربی است.در عصر حاضر،عصر ارتباطات و اطلاعات پیدایش تکنولوژی های نوین ارتباطی و گسترش گفتمان های دموکراسی خواهانه در جهان،زنگ خطری برای رژیم های خودکامه و توتالیتر به صدا در آورده است.در عصر حاضر رسانه ها دارای نقشی حیاتی هستند و دیگر نمی توان همچون سال های دور با ابزارهای قدیمی به مبارزه با رسانه ها و سانسور آنها پرداخت.
نگارنده به دنبال بیان این نیست که تنها دلیل شکل گیری تحولات در تونس را شکل گیری و وجود جامعه شبکه ای بداند چرا که جامعه شبکه ای دارای نقش سلبی بود نه ایجابی و باید اذعان داشت مجموعه شرایط سیاسی،اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی با استفاده از رسانه های جمعی و جامعه شبکه ای و مجازی بستر ساز شکل گیری این تحولات شدند.جامعه شبکه ای مرزهای زمانی و مکانی را درنوردیده و امکان ردیابی پیام ها را برای دولت های توتالیتر همچون تونس و مصر دشوار ساخته است.مخاطبان بر مبنای نیازهای خود به رسانه ها روی می آورند اما از آنجا که رسانه های بزرگ و اصلی تونس متعلق به دولت بودند و دولت سانسور شدیدی را اعمال می کرد از اینرو مردم به دنبال کانال های جدیدی برای رفع نیاز های خود و همچنین به دنبال کانال های جدیدی برای بیان اعتراض های خود بودند.”از آنجاکه ملت مجبور است نوشته های آزاد را غیر قانونی بداند،عادت بر آن می شود که هر چیز غیر قانونی را آزاد،آزادی را غیر قانونی،و آنچه را قانونی است نا آزاد بداند.”(مارکس،1380:109)
حکومت بن علی به علت در نیافتن دگرگونی های رسانه ای در جهان و کشور خود،تصور می کرد با محدود کردن رسانه ها به ویژه رادیو،تلویزیون،مطبوعات و اینترنت می تواند حکومت خود را محفوظ بدارد،از اینرو در سال 1989 در پی انتخابات مجلس، سیاست خشکاندن سرچشمه ها را اعمال کردو به به اعمال سانسور سنگین و سرکوب مخالفان پرداخت و غافل از آن بود که : “رسانه های آزاد به مانند نیزه تلفوس قادرند زخمی را که بر پیکر سیاست می زنند،خود التیام بخشند،بگذارید انسان ها افکار خود را آزادانه بیان کنند و خشمشان را مانند آتشی بیرون بریزند که در سطح زمین زبانه می کشد.آنها مثل ذرات پراکنده باروت با هم تماس برقرار می کنند و شعله ور می شوند.این انفجار نه صدایی در پی دارد و نه خطری،اما اگر آنها را تحت فشار قرار دهید به آتش پنهان در عمق زمین می مانند که تا به صورت زمین لرزه و آتش فشان خود را ننماید،شعله هایش را کسی نخواهد دید.”( کین،17:1383-18)
اختلافات و درگیری ها در ابتدا میان دولت و حزب اسلامی النهضه بود اما به مرور این نا آرامی ها به جامعه به ویژه به میان جوانان تحصیلکرده ی بیکار که ناراضی از حکومت بودند کشیده شد.جوانانی که با دستیابی به شبکه های اجتماعی جدید همچون اینترنت،فیس بوک،توییتر،یوتیوپ و گوگل بستری تازه برای بیان خواسته ها و اعتراضاتشان دست یافته بودند.این شبکه های اجتماعی محل گردهمایی صدها میلیون کاربر اینترنت است که بی توجه به مرز،زبان،جنس و فرهنگ به تعامل و تبادل اطلاعات می پردازند.مردم در زیر فشارحکومت های اقتدارگرا و به دلیل بسته بودن مجاری بیان اعتراضاتشان واعمال شدید سانسور در این قبیل کشورها،شهروندان به کانال ها و شیوه هایی چون اعتراضات خیابانی،رسانه های نو همچون اینترنت و شبکه های مجازی رو آوردند.
معترضان با استفاده از این شبکه های اجتماعی امکان می یابند تا صدای اعتراضات خود را به گوش مردم در دیگر نقاط جهان برسانند و همچنین به کمک این شبکه ها به سازمان دهی خود بپردازند.شبکه های اجتماعی این امکان را به کاربران می دهد تا با سرعت بالا و امکانات متنوعی چون صوت و تصویر مطالب خود را به اشتراک بگذارند بدون آن که نام یا نشانی از آنها آشکار شود.این شبکه ها به علت افقی بودن روابط میان کاربرانشان،می توانند عقلانیتی تفاهمی بر پایه ی دیالوگ و کنش بین الاذهانی پدید آورد.
تحولات روی داده در تونس ماحصل مجموعه شرایطی از بیکاری،تورم سنگین،افزایش شمار دانش آموختگان و گسترش طبقه ی متوسط بود که در کنار فضای بسته ی سیاسی و سانسورهای اعمال شده توسط حکومت زین العابدین بن علی بر رسانه های اصلی کشور با ظهور و شکل گیری جامعه شبکه ای در تونس فضا و مجال تحقق یافت.
گفتار دوم:اینترنت وتلفن همراه در تونس در تونس
همانطور که در جدول 1 ملاحظه می کنید در یک دهه اخیر تعداد کاربران اینترنت در کشور تونس از %1 درصد در سال 2000 به %36.3 درصد در سال 2011 رسیده است یعنی این کشور یک رشد %35.3 در صدی در یازده سال را داشته است. و از این تعداد 3,856,984 کاربر اینترنت، تعداد 2,799,260 نفر کاربر شبکه اجتماعی فیس بوک بوده است این تعداد کاربر یعنی تقریباً یک چهارم (26.3%) جمعیت تونس را شامل می شود و این جمعیت قابل ملاحظه ای می باشد برای کشور 10,629,186 نفری تونس، این به این معنی است که از هر 4 تونسی یک نفر عضو شبکه های اجتماعی فیس بوک می باشد و تقریباً یک سوم جمعیت هم کاربر اینترنت می باشند و به معنی این می باشد که از هر سه نفر تونسی یک نفر کاربر اینترنت و به اینترنت دسترسی دارد.
در فاصله ی 18 تا 26 دسامبر 2010،حداقل افرادی که در تونس از فیس بوک استفاده کرده اند در کم ترین روز استفاده از آن یک میلیون و هشتصد و بیست هزار نفر بوده است که بیش از 18 در صد کل درصد جمعیت تونس را تشکیل می دهد.(Anderson,2010)
(…اما این تنها بخشی از قدرت فضای جریان هاست در حالی که شبکه های ماهواره ای از قبیل شبکه تلویزیون الجزیره و نیز ابزارهایی مانند ایمیل،اس ام اس و غیره نقش انکار ناپذیری در آگاهی بخشی نسبت به جریانات و شکل دهی استراتژی مردم معترض داشته است…)(واعظی،1390:170)

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع پایان نامه با موضوع عصر اطلاعات، تلفن همراه، آموزش و پرورش

جدول شماره 1.
نمودار رشد اینترنت در تونس

منبع:
http://www.indexmundi.com/g/g.aspx?v=118&c=ts&l=en

جدول شماره 1.1
نمودار تعداد کاربران اینترنت در تونس

سال
کاربران اینترنت درکشور تونس
جمعیت
درصد کاربران
منبع استفاده شده
2000
100,000
9,666,900
1.0%
ITU
2006
953,000
10,228,604
9.3 %
ITU
2007
1,618,440
10,342,253
15.6%
ATI
2008
1,765,430
10,383,577
17.0%
ATI
2009
3,500,000
10,486,339
33.4%
ATI
2010
3,600,000
10,486,339
%33.9
ATI
2011
3,856,984
10,629,190
%36.3
ATI

منبع:
http://www.internetworldstats.com/af/tn.htm
http://www.socialbakers.com/facebook-statistics/

به طوری که کشور تونس که در سال 2003 دارای جمعیت 9,924,742 بود ولی از این تعداد جمعیت بر اساس آمارها 1,899,900 نفر دارای تلفن همراه بودند ولی امروزه با جمعیت 10,629,190 تقریباً دارای 11,250,000 تلفن همراه می باشد که نشان دهنده رشد 105% این کشور می باشد . در مورد تونس شاهدیم که در پایان اعتراضات تقریباً تمام فیلم های منتشره در فضای مجازی اینترنت به وسیله تلفن همراه ضبط شده بود (غبیشاوی،وبگاه الفارسیه).
در حقیقت هر شهروند خود به تولید محتوا پرداخته بود محتوایی که دیگر مرجع سانسوری نیست که بخواهد بر آن سانسور اعمال نماید. همین تولید محتوا بود که به خیزش های عربی کمک کرد که با توجه به هویت عربی و اسلامی که بر

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید