تمام خانواده های عرب با هویت و ماموریتی مشترک برای پایان دادن به حکومت های استبدادی.
سرعت سرسام آور وگیج کننده این تحولات در این منطقه ،چیستی و ماهیت این جنبش ها را اجتناب نا پذیر ساخته و از اینرو تحلیلگران و کارشناسان هر یک از نقطه نظری به واکاوی و بررسی این تحولات پرداختند.پژوهش ارائه شده به بررسی روند این تحولات با تاکید بر شبکه های مجازی و تاثیر آنها پرداخته است .نگارنده به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که:بروز جامعه شبکه ای و پیدایش فرهنگ سیاسی مقاومت چگونه موجب تکوین جنبش های انقلابی در تونس و مصر شده است؟
با بررسی های انجام شده این تحولات دارای چندین ویژگی مشترک است که خود از جنبه هایی مورد توجه است:1-شتاب خارق العاده
2-نقش بی بدیل جوانان،بازیگران اصلی جنبش 3-فضای سایبری،نمادها ورسانه های اینترنتی
4-فقدان ایدئولوژی
چرا که این ویژگی ها بالاخص 3مورد اول نگارنده را در نگارش متن یاری نموده است.
با گسترش تکنولوژی های ارتباطی و گسترش گفتمان ها در اقصی نقاط جهان در عصر اطلاعات، دیگر دولت ها و حکومت ها را یارای مقاومت در برابر حرکت های انقلابی مردم که با کمک رسانه ها و جامعه شبکه ای به هویت های مشترک دست یافته اند نیست. در خاورمیانه نیز گر چه روند شکل گیری جامعه شبکه ای کندتر از دیگر نقاط جهان بوده است اما با این حال شکل گرفته وپادشاهی های منطقه را با مشکل مواجه ساخت.
در این پژوهش نگارنده تلاش داشت تا با بررسی روند شکل گیری این تحولات در دو کشور تونس و مصر از حیث عوامل دخیل،شکل گیری ومهمتر از همه جایگاه شبکه های مجازی در این تحولات در ارائه تصویری روشن در واکاوی این تحولات مثمر ثمر باشد. این پژوهش بیانگر نقش شبکه های اجتماعی و تاثیرات آنها ست و از اینرو با ارائه آمار و ادله به نقش و تاثیر این تحولات پرداخته است .عصر سانسور وبی خبری به پایان رسیده است و هر شهروند به تنهایی می تواند خبرنگار باشد با استفاده از امکاناتی که فضای سایبری در اختیار شهروندان قرار داده است. به ویژه نسل جوان که با نیروی اراده ی خود و با عضویت در این فضا های مجازی به دنبال بر آورده ساختن مطالبات مدنی،غیر ایدئولوژیک و غیر تئو لوژیک واحقاق حق خود هستنداز طریق انقلاب،انقلاب های سایبری در عصر سایبری.
تحولاتی که در خاورمیانه عربی از سال 2010 آغاز شده و کماکان ادامه دارد، انقلاب تکنولوژیک زمینه ساز آن شد، انقلاب تکنولوژیک سبب شده که بستری فراهم شود که زبان و هویت عربی با ارزش هایی همچون دموکراسی، آزادی خواهی ارتباط بر قرار نماید و مردم جهانی که ظاهراً با یکدیگر فاصله دارند در هم فشرده و یگانه شوند و شبکه های مجازی بستری را فراهم نمود که انحصار دولت های اقتدار گرا بر تمام امور شهروندان شکسته شودفضاهای مجازی در معرفی جنبش های اجتماعی گوناگون در مقابل دولت های ملی نقش مهمی را ایفا می کنند و به کمک فضاهای مجازی دیگر مخاطب منفعل نیست که فقط نظاره گر صرف محتوای برنامه های رسانه ای باشد بلکه قدرتی کسب کرده تا به سرعت به محتوای موجود باز خورد نشان دهد و در نحوه تولید محتوا تاثیر گذار باشد و حتی خود به تولید محتوا بپردازدافزایش مشارکت مدنی در نظرگاه‌های سیاسی آنلاین، وبلاگ‌ها و فضاهای عمومی آنلاین همانند فیس بوک، توییتر، یوتیوب، حاکی از شکل‌گیری اشکال جایگزین فعالیت سیاسی است. برخلاف اشکال سنتی فعالیت سیاسی از قبیل مشارکت در امور اجتماعی محلی، همکاری با سازمان‌های محلی و ملی، فعالیت‌های داوطلبانه و رأیدهی، این اشکال جدیدتر فعالیت مدنی به جمعی از افراد دارای حق رأی اشاره میکند که در پی شیوه‌های نوآورانه و نوین برآورده کردن الزامات مدنی است. بنابراین، فناوری‌های اطلاعاتی ارتباطی به منزله ابزاری قلمداد می‌شوند که راه‌اندازی مجدد فعالیت مدنی از طریق آنها امکان‌پذیر است.
در واقع می توان نتیجه گرفت که چگونه تحولات اخیر در تونس در شبکه های مجازی توسط مردم منتشر و باز نشر شد اشتراک گذاری اطلاعات به واسطه هویت عربی و اسلامی فعالین مدنی منطقه و همچنین آشکارگی خشونت پلیس و در نتیجه آن کاهش قدرت سرکوب، بسیج مردم از طریق فضاهای مجازی با دادن فراخوان ها، تاثیر خود را به صورت دومینووار بر دیگر نقاط منطقه خاورمیانه که از لحاظ ساختار قدرت و دولت به همدیگر شبیه بودن گذاشت و نوع جدیدی از استفاده از فضای سایبر و کنش سایبر در تحولات عربی مشاهده شد.
خیزش های عربی صورت گرفته یکی از نمودهای موفق شبکه ای شدن انسان ها می باشد انسانها همیشه زندگی اجتماعی داشته اند و در این زندگی همیشه شبکه ای از ارتباطات ایجاد می کردند زمانی این شبکه، شبکه راه های زمینی بود و زمانی راه های دریایی و زمانی نامه نگاری از طریق نامه و سیستم پستی بود با پیشرفت دائمی بشر این شبکه تقویت شد و نه تنها شبکه های ایجاد شده قبلی از میان نرفت بلکه شبکه ای جدید به دیگر شبکه ها اضافه شد و امروزه شبکه اینترنت، شبکه اجتماعی مجازی، تلفن همراه، تلفن های ماهواره ای و … را داریم در واقع به این دلیل که در خیزش های اخیر عربی شاهد بودیم که معترضان تقریباً از تمامی این شبکه ها استفاده نمودن از شبکه ها در عرصه اینترنت تا شبکه تلفن های همراه و ماهواره ای و حتی شبکه های سنتی همچون رانندگان تاکسی در مصر و یا در تونس سندیکای کارگری.
در واقع رشد تکنولوژی کمک می نماید که اطلاعات از حالت یک بُعدی خارج شده و تبدیل به حالت چند بُعدی شود و سبب شد که افراد در جوامع دارای صدا و قدرت شوند این خیزش ها شهروندان را در بحث اطلاع رسانی به رسمیت شناخت و دیگر خبرگزاری منبع خبرشان فقط خبرنگارانشان نبودند، این شبکه ها عامل اتحاد مردم و مرگ سانسور شدند در این میان دولت هایی که خود را با نتایج فناوری های جدید تطبیق ندادن ضعیف شدن زیرا ابزارهای خود را یک به یک به رقیب واگذار کردند. مردم این منطقه احتیاج به آزادی های سیاسی و اصلاحات جدی داشتند و روند جهانی شدن و پیرو آن گسترش شبکه های مجازی به آنها کمک نمود که از کاستی های دولت خود با خبر شده و عامل بسیج آنان شوند این تاثیر به حدی بود که برخی از صاحب نظران به نقش کلیدی شبکه های اجتماعی مجازی اشاره کردند.
نقش و اهمییت رسانه ها و شبکه های اجتماعی در تحولات اخیر خاورمیانه و شمال آفریقا ثابت کرد که همین وسایل ارتباطی امروز به عنوان مهمترین عامل و محرک در تحولات جهانی نقشی انکارناپذیر دارند. شبکه هایی که با پوشش دادن ثانیه به ثانیه تحولات و جهت دادن به نگاه مخاطب نقشی مهم در به ثمر نشاندن انقلابات مصر و تونس داشته اند. هر چند که خواست و اراده مردمی در به ثمر رساندن انقلابات واقعیتی است انکارناپذیر و نباید نادیده گرفت. اما اغراق نیست اگر شبکه های اجتماعی و به طور کلی فضای سایبر را یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار در به ثمر رساندن انقلابات مصر و تونس بدانیم. جهان و خاورمیانه با توجه به تحولاتی که در طی سال های 2012 – 2010د ر منطقه رخ داده و خیزش های عربی صورت گرفته، در جریانی قرار گرفته است که دیگر بازگشتی در آن نیست.حرکت دومینووار این تحولات لرزه ای بر پیکره ی دیکتاتوری های منطقه وارد ساخته که از آن گریزی نیست .حکومت های منطقه خواه نا خواه برای حفظ و حراست از دیکتاتوری های خویش باید تن به تحولات روز دهند.انقلاب های تونس و مصر به عنوان الگویی برای دیکتاتوری های منطقه است در عصر هزاره ی سوم.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه با کلید واژگان سازمان ملل متحد، سازمان ملل، نفت و گاز

کتابنامه

کتاب ها

ابراهیمی،نبی الله، تأثیر شبکه های اجتماعی و کانال های ماهواره ای در وقوع و تکوین انقلا ب های عربی، فصلنامه مطالعات راهبردی،سال 14،تابستان 1390،شماره 56، صص52.
استانفورد کوهن ،آلوین،1388،تئوری های انقلاب،علیرضا طیب، تهران،نشر قومس
بشیریه،حسین،1374،انقلاب و بسیج سیاسسی ،تهران،دانشگاه تهران
بیلیس،جان،استیو اسمیت،1388،جهانی شدن سیاست؛روابط بین الملل در عصر نوین،
ترجمه:ابوالقاسم راه چمنی،موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین الملل ابرار اجتماعی
دادگران،سید محمد،1384،مبانی ارتباط جمعی،تهران،نشر مروارید فیروزه،چاپ هشتم.
کاستلز،امانوئل،1380،عصر اطلاعات،ترجمه:احمد علیقلیان،افشین خاکباز،تهران،جلد 1،طرح نو
دلاپور،دوناتلا،ماریو دیانی، 1383مقدمه ای بر جنبش های اجتماعی،ترجمه:محمد تقی دلفروز،تهران،کویر
رابرت گر،تد،چرا انسانها شورش می کنند،علی مرشدی زاده،پژوهشکده مطالعات راهبردی
روزنا،جیمز1390.انقلاب اطلاعات امنیت و فناوری های جدید،ترجمه:علیرضا طیب،تهران:انتشارات راهبردی.
عاملی،سعیدرضا،1385،فردگرایی جدید و تلفن همراه:تکنولوژی فردگرایی وهویت،تهران،انتشارات آگاه.
فوران،جان،1382،نظریه پردازی انقلاب ها،نشر نی،ترجمه ی فرهنگ ارشاد
قزوینی حائری،یاسر،1390،سونامی در جهان عرب،انتشارات امیر کبیر
کاستلز،امانوئل،1384،کاستلز،امانوئل و مارتین اینس(گفت و گوهایی با امانوئل کاستلز)،ترجمه ی لیلا جوافشانی و حسن چاوشیان،تهران،نشر نی
کاستلز،امانوئل،1385،عصر اطلاعات:اقتصاد،جامعه و فرهنگ، ،ترجمه ی احد علیقلیان،افشین خاکباز،حسن چاوشیان،تهران،طرح نو،چاپ پنجم، جلد 3،پایان هزاره
کین،جان1383،رسانه ها و دموکراسی، ترجمه:نازنین شاه رکنی،نشر طرح نو،تهران
نش،کیت،اسکات،آلن،1388،راهنمای جامعه شناسی،تهران،انتشارات راهبردی
واعظی، محمود(1390). بحران های سیاسی و جنبش های اجتماعی، تهران:انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی
ونت،الکساندر،1386،نظریه اجتماعی سیاست بین الملل، ترجمه:حمیرا مشیرزاده،دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی،تهران

مقالات
ابراهیم آبادی،مریم،1388،جامعه اطلاعاتی و تحول الگوی آموزش،موسسه آموزش و پرورش همشهری.
احمدیان،حسن،1390،چشم انداز تغییر رژیم در یمن:چشم اندازها و پیامدها،سایت فصلنامه روابط خارجی
انصاری،محمد مهدی،ویژگی ها و الزامات عصر مدیا کراسی،وب گاه رسانه،1390
برومند اعلم،عباس،1390،بن علی:صحنه گردانی ناموفق، ماهنامه پژوهشی،تحلیلی،اجتماعی آیین،شماره 34و35
پویا،حسن،1390،مصر در کلام امام خمینی(ره)، ماهنامه پژوهشی،تحلیلی،اجتماعی آیین،شماره 34و35
جهانشاهی،امید،1390،خبرنگاری شبکه ای،موسسه آموزش و پژوهش همشهری
دهقان،علیرضا،1378،بررسی تاثیر رسانه ها بر افکار عمومی،نامه علوم اجتماعی
رشکیانی،مهدی،1389،رسانه های شخصی،مرکز پژوهش های همشهری-فناوری نو
زکریا،فرید(1390).خاورمیانه عقب گرد نمی کند،ویژه نامه علوم انسانی(مهرنامه)، ش10
زیزی پاپا چاریسی،1390،ژورنالیسم و شهروندی،ترجمه حسین حسنی،مرکز آموزش و پژوهش همشهری
ساعی،منصور،1389،نقش رسانه ها در انتقال ارزش ها و پدیده شکاف هنجاری ارزش نسل ها،موسسه آموزش و پرورش همشهری
سلطانی فر،محمد،1390،انقلاب توییتری،مرکز پژوهش های همشهری
شحاته دینا و مریم وحید،1390،”عوامل دگرگونی در جهان عرب”،فصلنامه مطالعات راهبردی جهان اسلام،سال دوازدهم،بهار
ضیایی پرور،حمید1388،جنگ نرم سایبری در فضای شبکه های اجتماعی،رسانه،سال بیستم،شماره 2.
شفیعی،حسن،ابراهیم نیا،حسین،عروجی،منیره،1391،شبکه های مجازی در عصر جهانی شدن:بررسی تحولات اخیر خاورمیانه عربی،همایش جهانی شدن،جهانی گرایی و هویت دینی
قربان اوغلو،جاوید،1390،چیستی و ماهیت جنبش های خاورمیانه،ماهنامه پژوهشی،تحلیلی،اجتماعی آیین،شماره 34و35
کلانتری،مریم،1389،جامعه اطلاعاتی و هویت،موسسه آموزش و پرورش همشهری
کیا،علی اصغر،نقش شبکه های اجتماعی در انقلاب تونس،فصلنامه سیاسی-اقتصادی،1390،شماره 283
مرکز الجزیره الدراسات ( 2011 )؛ “حول استعمال التوتیر فی تونس”،

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید