ه دانشگاه استنفورد، مجری تحقیق و ارائه چشم اندازی میان مدت در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و صنعتی برای توسعه ایران شد. بنیاد استنفورد نهایتاً در یک مطالعه 20 جلدی به ایران ارائه کرد، پیشرفت صنعتی و اقتصادی ایران را متکی به تولید 20 هزار مگاوات برق تا سال 1995 و راه اساسی تولید این مقدار برق را از طریق تأسیس نیروگاه های هسته ای در ایران قلمداد کرد.16
براساس راهکار مطالعه مذکور، ایران در نوامبر 1974 (5 سال پیش از وقوع انقلاب اسلامی) قرارداد احداث دو رآکتور آب سبک 1300 مگاواتی، برای نصب در بوشهر را با شرکت آلمانی زیمنس به امضاء رساند و در این زمینه بیش از 2 هزار متخصص آلمانی و کارشناس ایرانی اجرای این طرح را که در زمان خود یکی از بزرگترین و کم نظیرترین پروژه های نیروگاه اتمی محسوب می شد را آغاز کردند و پیش بینی می شد این پروژه عظیم تا پایان سال 1980 تکمیل شود که وقوع انقلاب ایران و آغاز جنگ تحمیلی ادامه آن را متوقف ساخت.
در ادامه، ایران یک قرارداد چرخه سوخت هسته ای ده ساله قابل تمدید با آمریکا در سال 1974، آلمان غربی در سال 1976 و فرانسه 1977در سال منعقد نمود.17
در این راستا، ایران با هند نیز (که در این دوره پیشرفت های چشم گیری در زمینه هسته ای کرده بود) قرارداد همکاری هسته ای امضاء کرد. در ماه اوت 1975 شرکت کرافتورک یونیون (Kraftwerk Union)، در آلمان غربی، کار روی نیروگاه های هسته ای ایران را طبق قرارداد آغاز کرد.
در سال 1975، ایران 10 درصد از سهام مجتمع غنی سازی اورانیوم یورودیف (Eurodif) را که قرار بود در منطقه تریکاستن فرانسه احداث شود، خریداری نمود. این سهام بخشی از یک کنسرسیوم فرانسوی، بلژیکی، اسپانیایی و ایتالیایی بود و ایران به موجب موافقتنامه ای که شاه آنرا امضاء کرد می توانست به فن آوری غنی سازی (یورودیف) دسترسی یابد و نیز موافقت شد ایران مقدار مشخصی از اورانیوم غنی شده از کارخانه مذکور را که بشدت برای تولید رادیو ایزوتوپ های راکتورهای خود و عمدتاً برای استفاده ها ی پزشکی نیاز داشت، دریافت کند. 18
در سال 1976، پس از رقابتهای بسیار و براساس قراردادی مشترک، انگلیس و فرانسه مشترکاً تحقیقات برای احداث تأسیسات هسته ای در اصفهان (پیرامون چرخه سوخت هسته ای) را آغاز کردند. سال 1977، سال ورود رسمی فرانسه به فعالیت های هسته ای ایران بود. در ماه اکتبر سال 1977، فرانسه برای احداث 2 نیروگاه هسته ای به ظرفیت 900 مگاوات در (دارخوین) و نزدیکی اهواز با ایران به توافق رسید که شرکت (فراماتوم) اجرای آنرا بر عهده گرفت.
در دسامبر 1977، آلمان غربی در ازای دریافت 8/4 میلیارد دلار مجوز ساخت 4 رآکتور هسته‌ای را مجددا به شرکت کرافت ورک یونیون KWU، داد، اما از آنجایی که شاه در جنگ 1973 اعراب و اسرائیل، تا حدودی با انور سادات رئیس جمهور وقت مصر طرح همکاری ریخت، خشم اسرائیلی ها برانگیخته شد و آنها را از اتمی شدن ایران به واهمه انداخت، لذا فشار زیادی را بر طرفین قرارداد با ایران وارد کردند و باعث شدند تا اجرای برخی از قراردادهای هسته ای ایران با تأخیر مواجه شود که با پیروزی انقلاب اسلامی، با ضرر ایران فسخ شدند.
از طرف دیگر شاه نیز که در این زمان از اقدامات لابی صهیونیسم در عدم اجرای قراردادهای هسته ای ایران بی اطلاع نبود در پی گشایش فاز جدیدی از فعالیتهای هسته ای با کشورهای غیر امریکایی و غیر اروپایی بود و لذا در سال 1976، یک قرارداد محرمانه سنگین برای خرید برخی تجهیزات و مواد اولیه هسته ای را با افریقای جنوبی به امضاء رساند. در اکتبر سال 1978، امریکا 4 لیزر با فعالیت حساس (16 میکرون) را به ایران فرستاد. در فوریه 1979، رآکتور شماره یک بوشهر به میزان 85 درصد و احداث رآکتور شماره دو نیز 65 درصد پیشرفت فیزیکی رسید.
بند دوم- بعد از انقلاب اسلامی
با پیروزی انقلاب ایران در سال 1357 سیاست کشورهای غربی نسبت به ایران تغییر کرد و به سیاست تحریم تکنولوژیک ایران تبدیل شد. شرکت آلمانی زیمنس، حاضر به تکمیل نیروگاه هسته ای بوشهر نشد و بجای آن پیشنهاد تکمیل این طرح با رآکتورهایی که با گاز طبیعی کار می کردند را داد، که ایران با آن مخالفت کرد و از آنجایی که در این برهه ایران نمی توانست فشار بین المللی چندانی به آلمان غربی وارد کند، لذا مشاجره حقوقی بر سر این طرح ناتمام تا سال 1988 ادامه یافت و ایران درخواست غرامت کرد، اما سرانجام شرکت زیمنس با حمایت کمسیون تجارت بین المللی در پاریس، از این ماجرای حقوقی پیروز بیرون آمد و هیچ غرامتی به ایران پرداخت نشد.
پروسه ضررهای هسته ای ایران در این دوره، شامل تأسیسات غنی سازی (یورودیف) فرانسه نیز می شد. عدم اهمیت سنجی و مدیریت ضعیف سازمان انرژی اتمی وقت، با فسخ یکجانبه قرارداد یورودیف!، ضرر هنگفتی را به ایران متحمل ساخت.19
در پی فسخ این قرارداد، فرانسوی ها اقامه دعوا کردند و شرکت (یورودیف) از آنجایی که این اقدام ایران را موجب عدم تحقق برنامه ریزی 10 ساله خود دانستند، تقاضای خسارت کرد و در نهایت 900 میلیون فرانک از 2 میلیارد دلار سرمایه گذاری ایران به عنوان خسارت تأمین شد و بقیه سهم ایران، سالها بعد بصورت کالا توسط فرانسه با ایران تصفیه شد!. جنگ تحمیلی 8 ساله نیز، باعث تخریب برخی تأسیسات نیمه کاره هسته ای و همچنین عدم فعالیت چشم گیر در زمینه تحقیقات هسته ای شد.
در بحبوحه جنگ ایران و عراق و کمبود شدید منابع نیرو در کشور، ایران با روی آوردن به اسپانیا و ژاپن به دنبال تکمیل نیروگاه اتمی بوشهر برآمد که این دو کشور نیز به علت فشارهای ایالات متحده آمریکا از ادامه همکاری با ایران خودداری نمودند. پس از پایان جنگ تحمیلی دولت ایران برنامه های مختلفی را برای دستیابی به تکنولوژی هسته ای و تولید سوخت و انرژی هسته ای در دستور کار خود قرار داد.
انعقاد قرارداد میان ایران و روسیه جهت تکلمیل و راه اندازی نیروگاه اتمی بوشهر، توسعه و تکمیل تاسیسات سوخت هسته ای اصفهان و ایجاد تاسیسات غنی سازی اورانیوم در نطنز از جمله فعالیت های ایران در راستای دستیابی به انرژی هسته ای و چرخه سوخت هسته ای در طی این سال ها بود.
با روی کار آمدن دولت جورج دبلیو بوش در ایالات متحده آمریکا، این کشور تلاش های گسترده ای را در جهت به تعطیلی کشیدن فعالیت های هسته ای ایران آغاز نمود و فشارهای رژیم صهیونیستی و برخی دول اروپایی از طریق آژانس بین المللی انرژی اتمی و سازمان ملل باعث شد تا سپتامبر سال 2003 میلادی پرونده هسته ای ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی وضعیت ویژه ای به خود بگیرد.
در پی طرح پرونده ایران در شورای حکام و اولتیماتوم این شورا برای ارسال پرونده به شورای امنیت، حسن روحانی دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی، مسئولیت این پرونده را پذیرفت.
در ماه های پایانی سال 2003 میلادی وزرای خارجه 3 کشور اروپایی (انگلیس، فرانسه و آلمان) به تهران آمدند و در سعدآباد مقرر شد که ایران فعالیت های هسته ای اش را معلق و پروتکل الحاقی NPT را امضا نماید.
با امضاء تفاهم نامه هسته ای سعدآباد میان ایران و سه کشور اروپایی، فعالیت های هسته ای ایران به صورت اختیاری از سوی ایران، در جهت رفع سوء تفاهمات ایجاد شده میان ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی، به حال تعلیق درآمد.
سیاست وقت کشی دول اروپایی در راستای به تاخیر انداختن دستیابی ایران به تکنولوژی هسته ای و عدم اجرای مفاد همکاری دول اروپایی در جهت توسعه فناوری صلح آمیز هسته ای در ایران باعث شد تا ایران در تابستان 1384 هجری شمسی (2005 میلادی) با فک پلمپ مرکز یو . سی . اف اصفهان، فعالیت های هسته ای خود را از سر بگیرد.
در بیستم فروردین 1385 هجری شمسی محمود احمدی نژاد رسما خبر دستیابی ایران به فن آوری غنی سازی اورانیوم و راه اندازی یک زنجیره کامل غنی سازی در نطنز را اعلام کرد و این روز با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی در تقویم رسمی ایران روز ملی فن آوری هسته ای نام گذاری شد.
گفتار دوم- واکنش‌های صورت گرفته علیه فعالیت‌های هسته‌ای ایران

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه با کلید واژگان Environment

به دلیل تسهیل امر مطالعه واکنش‌های صورت گرفته علیه فعالیت‌ها و برنامه‌های هسته‌ای ایران، واکنش های مزبور در دو قسمت عمده واکنش های انجام گرفته در چار چوب سازمان ملل متحد و خارج از آن مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. شایان ذکر اینکه، اقدامات انجام گرفته در چارچوب سازمان ملل متحد شامل آن دسته از قطعتامه‌های شورای امنیت سازمان مزبور است که در واکنش به فعالیت‌های هسته‌ای ایران اتخاذ شده‌اند. در مقابل اقدامات خارج از چارچوب سازمان ملل به شامل اقداماتی است که برخی از کشورها و سازمان‌های بین‌المللی علیه برنامه‌های هسته‌ای ایران اتخاذ نموده‌اند. در این میان اقدامات اتحادیه اروپا به دلیل اهمیت آن به عنوان محور بحث و اقدامات ایلات متحده آمریکا بنا به دیگر ملاحظات بیشتر از سایر اقدامات مورد توجه نوشتار حاضر هستند.
بند اول- واکنش‌های انجام گرفته در چار چوب سازمان ملل متحد.

شورای امنیت سازمان ملل متحد از سال 2006 به بعد، شش قطعنامه در خصوص برنامه‌های هسته‌ای ایران تصویب نموده است که یک فقره آز آنها یعنی قطعنامه 1696(2006) مورخ 31 جولای سال 200620 بر مبنای ماده 40 نشور سازمان ملل متحد تصویب ولی با این حال فاقد ارزش برابر با دیگر قطعنامه‌هایی است که بر اساس فصل هفتم سند مذکور به تصوسب می‌رسند.21 در مقابل پنج قطعنامه دیگر بر اساس ماده 41 سند مزبور تصویب و در بردارنده تحریم‌هایی علیه ایران هستند. از این رو در قسمت پیش رو، نخست نگاهی اجمالی به قطعنامه 1696 خواهد شد و بعد از آن به بررسی مختصر پنج قطعنامه دیگر و در نهایت ایرادات شکلی و ماهوی وارد بر قطعنامه هی مورد بحث پرداخته خواهد شد.
الف- دور اول تحریم‌های شورای امنیت علیه برنامه‌ها و فعالیت‌های هسته‌ای ایران و ایرادات وارد بر آن

این قسمت از نوشتار پیش رو به بحث و بررسی اجمالی تحریم‌هایی می پردازد که شورای امنیت متعاقب ارجاع موضوع برنامه‌ها و فعالیت‌های هسته‌ای ایران به این نهاد بین‌المللی، مبادرت به وضع آنها نمود. لازم به ذکر است که دور اول تحریم‌های شورای امنیت در قطعنامه 1696(2006) مورخ 31 جولای سال 2006 متبلور است. لذا در این قسمت مفاد قطعنامه مزبور به صورت اجمالی بررسی و سپس بر برخی از ایرادات عمده شکلی22 وارد بر سند مزبور اشاره خواهد شد.
1. خلاصه مفاد قطعنامه 1696
نخستین قطعنامه تصویب شده در خصوص برنامه‌های هسته ایران قطنامه 1696(2006) مورخ 31 جولای سال 2006 است که بر مبنای ماده 40 منشور سازمان ملل متحد بیه تصویب رسید23. شورا در این قطعنامه اعلام نمود، هدف از این قطعنامه الزام‌آور نمودن تعلیق درخواستی توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است.24 درخواست اصلی مندرج در قطعنامه عبارت از تعلیق تمامی فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی و باز فرآوری و راست آزمایی تمامی فعالیت‌های هسته‌ای ایران از جمله تحقیقات و توسعه این فعالیت‌ها توسط آژانس است.25 در این قطعنامه صرفا از کشورها خواسته شده بود تا مطابق با اختیارات حقوقی ملی و قانونیشان و مطابق با حقوق بین‌الملل هشیار بوده و از انتقال هرگونه اقلام، مواد کالا و فناوری که می‌تواند با فعالیت‌های مربوط به غنی سازی و بازفرآوری و برنامه های موشکی بالستیک ایران مربوط شود، جلوگیری کنند.26 علاوه بر این، در این قطعنامه پیش بینی شده بودکه عدم عمل به مفاد آن موجب روبه رو شدن ایران با اقدامات مندرج در ماده 41 منشور سازمان ملل متحد، خواهد شد.27
2. ایرادات وارد بر قطعنامه 1696
صرف نظر از ایرادات شکلی ارجاع پرونده هسته‌ایران به شورای امنیت و همچنین ایرادات ماهوی

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید