نیز همچون تونس ردپای شبکه های اجتماعی و مجازی از قبیل فیس بوک،توییترو یوتیوب به روشنی آشکار است چرا که این شبکه های اجتماعی به قدرت های تاثیر گذار در عصر اطلاعات تبدیل شده اند.
سایت های این شبکه های اجتماعی بعد از پورتال های بزرگی چون یاهو،اماسان و گوگل به پر استفاده ترین شبکه ها و خدمات اینترنتی تبدیل شده اند در این میان شبکه اجتماعی فیس بوک دارای جایگاه ویژه ای در میان کاربران اینترنتی در خاورمیانه و کشور مصر است.rasaneh.ir))
تا جائیکه بررسی نقش شبکه های اجتماعی در سازمان دهی اعتراض ها در کشورهای خاورمیانه در یک سال اخیر از عمده موضوعات اصلی در گفتمان های سیاسی و رسانه ای در جهان بوده است آنچنان که برخی عناوینی چون انقلاب توییتری،انقلاب فیس بوکی و….. را برای این تحولات به کار می برند.
نسل نو فعالان سیاسی با بهره گیری از اینترنت و تلفن تلاش دارد با جامعه معترضین تماس بگیرند. درمصر 162هزار وبلاگر فعالند. اکثرشان هم جوانند ودرطول عمرشان جزمبارک، رئیس جمهوری ندیده اند. اینترنت برای این جوانان راه تازه ای گشوده است.
در سال 2008 یک گروه با بهره گیری از فیس بوک توانست 80 هزار نفر را علیه گرانی مواد غذائی بسیج کند. هم چنین از فیس بوک برای جلب پشتیبانی از اعتصاب کارگران پارچه بافی و اعتراض ها ی کارگری 6 آوریل 2008 استفاده خوبی شد و این نخستین اعتصاب موفق در این کشور بود که با بسیج اینترنتی برگزارشد و دولت مصر در6 آوریل 2008 یکباره تکان خورد و سعی در رسیدگی به درخواست معترضین کرد.
ازآن زمان، 6 آوریل روز ناخشنودی ملی مصر نام گرفت و همه گروه ها ی سیاسی و اجتماعی مصر به این مناسبت بسیج شده و خواهان انجام اصلاحات در کشورشان هستند.
انقلاب مصر و موج اعتراضات در این کشور با فرآخوان تجمع در روز ?? ژانویه در صفحه “کلنا خالد سعید” به عنوان روز انقلاب بر ضد فقر و فساد و بیکاری مصر در فیس بوک آغاز شد.communicationage.blogfa))
صفحه “همه ما خالد سعید هستیم” به “سعید” جوان مصری اشاره دارد که چند ماه پیش از این بر اثر شکنجه پلیس، جان سپرد اما مسئولان از پذیرش مسئولیت آن خودداری کرده بودند.
این فراخوان برای انجام اعتراضات در مصر، توسط یک گروه جوانان حامی دموکراسی به نام جنبش ? آوریل انجام شد. روز ?? ژانویه از آن رو پیشنهاد شد که “روز ملی پلیس” در مصر است. ده‌ها هزار نفر در یک صفحه فیس‌بوک اعلام کردند که در تظاهرات شرکت خواهند داشت.
وزارت کشور اعلام کرده بود که با قاطعیت با قانون‌شکنان برخورد خواهد کرد زیرا بر اساس قانون شرایط اضطراری، تظاهرات خیابانی ممنوع است؛ اما با همه اینها اعتراضات و شورش‌ها در چندین شهر ادامه پیدا کرد و مصری های بی شماری با عطش نابودی مبارک و از میان برداشتن ظلم ها و تبعیضات سی ساله در ?? ژانویه تجمع کردند و روز اول انقلاب با نام روز خشم ملت مصر آغاز گشت. تجمع چند هزار نفری در روزهای پس از?? ژانویه به تجمعات و راهپیمایی ها میلیونی در قاهره برای سرنگونی مبارک تبدیل شد.( khabaronline.ir)
وائل غنیم مدیر منطقه‌ای گوگل در خاورمیانه، مدیر صفحه کلنا خالد سعید در فیس بوک که نخستین قرار برگزاری راهپیمایی اعتراض آمیز در مصر، در این صفحه اینترنتی گذاشته شد؛ دو روز پس از آغاز انقلاب مصر توسط نیروهای امنیتی به مدت ?? روز بازداشت شد.
با توجه به اینکه رسانه ها ، یکی از ابزارهای قدرت دولت ها محسوب می شود لذا در طی اعتراضات و انقلاب مردم مصر ، با توجه به نقش اینترنت که یک رسانه مردمی است و جوانان مصری از طریق آن اقدام به تبادل اطلاعات و سازماندهی قیام ها می کردند ، دولت مصر سه روز پس از شروع تظاهرات مردم ، در 28 و 29 ژانویه اقدام به قطع اینترنت و تلفن همراه نمود تا بدین وسیله ارتباط تظاهرات کنندگان را قطع کند.
ناآرامی های مصر به سرعت تبدیل به یکی از مهم ترین موضوعات مورد بحث در شبکه های اجتماعی شد. و شبکه اجتماعی توییتر توسط دولت مصر در این کشور بلوکه شد. با این حال ، معترضان تلاش کردند روش هایی را برای رفع محدودیت های اینترنت و مخابرات موبایل پیدا کرده و امکان دسترسی به شبکه های اجتماعی را فراهم کنند(jangnarm.com)
شبکه‌های اجتماعی آنلاین تا قبل از مسدود شدن اینترنت، برای سازماندهی اعتراضات ضد دولتی مصر به کار گرفته شدند اگرچه سرویس اینترنت از کار افتاد، اما معترضین از روش‌های جایگزین استفاده کرده و پیام‌ها را توییت می کردند.
آمریکایی ها معتقدند شبکه ی اجتماعی توییتر نقش مهمی در شنیده شدن صدای مردم مصر داشته است آن ها معتقدند همکاری این شبکه ی اجتماعی با غول اینترنتی گوگل باعث ایجاد امکان اشتراک صوتی فایل ها از طریق ایمیل صوتی شده است.
استفاده از شبکه های اجتماعی مزایایی داشتند از جمله: داشتن ارزش خبری تازگی، انتشار و دسترسی فوری به اطلاعات و گستردگی تولید و انتشار محتوا فراتر از مرز‌های ملی با مشارکت مصری‌های غیرساکن در مصر. communicationage.blogfa))
در این میان برخی از تحلیلگران غربی اصرار دارند که بگویند شبکه های اجتماعی نقش مهمی در تحولات دمکراتیک در کشورهای عربی ایفا کرده اند و بر نقش رسانه های اجتماعی به ویژه فیس بوک در بسیج و تشدید قیام مردمی در مصر بسیار تاکید دارند. به طوری که برخی از آنها، قیام مردم مصر را “انقلاب رسانه های اجتماعی” توصیف کرده اند یا آن را به “انقلاب فیس بوکی” تشبیه می‌کنند و تلاش دارند تا این تغییرات و تحولات را بجای اراده مردمی به قابلیت ها و ظرفیت های شبکه های اجتماعی از جمله فیس بوک و توییتر نسبت دهند.
اما واقعیت این است که برای جنبشی مردمی در مصر، با در نظر گرفتن جمعیت این کشور، پایگاه فیس بوک بسیار کوچک است. چرا که بر اساس پایگاه اینترنتی سوشال بیکرز که آمار مراجعه به فیس بوک را دارد، هم اینک حدود پنج میلیون و دویست هزار مصری جزو کاربران فیس بوک هستند. به بیان دیگر، کمتر از هفت درصد از مردم مصر به فیس بوک مراجعه می کنند. و این تحلیل ها که انقلاب‌های منطقه را به فیس بوک تقلیل می دهند ، تحلیل بی‌پایه و کاملا غیرجامعه شناختی هست. این رسانه ها ممکن است یک نقش حداقلی داشته باشد ولی اصلا اهمیت با ضریبی که بخواهد حساب آورده شود، ندارند. آن هم با توجه به آمار نفوذ اینترنت در مصر ، عقلا نمی‌تواند اثر مهمی داشته باشد.برای آمریکا در خاورمیانه هیچ چیز مهم تر از اسرائیل نیست و اگر آمریکا می‌توانست به وسیله فیس بوک جلوی انقلاب را بگیرد و مهمترین متحدانش در منطقه به خصوص حسنی مبارک را از دست ندهد، حتما این کار را انجام می‌داد. ضمن اینکه بارها اتفاق افتاده که اگر صفحه‌ای یا فردی در فیس بوک به قدرت رسانه‌ای برسد و علیه آمریکا و متحدانش کار کند، حذف می‌شود. jangnarm.com))
البته شبکه های اجتماعی برای اطلاع دادن واقعیات منطقه به مردم غیر مسلمان (به خصوص ساکنان اروپا و آمریکا) و شکستن سانسور رسانه‌ای درباره کشورهای اسلامی، به خصوص فیس بوک – به دلیل جمعیت زیاد کاربرانش- در طی انقلاب مصر قابل استفاده بوده است.
ولی آنچه در فیس بوک رخ داد در حقیقت اسبابی شد تا ترسی که در جان و دل مردم مصر خانه کرده بود، جای خود را به جسارت و شجاعت به خیابان ریختن بدهد . اما آنچه که وداع مبارک را باعت شد تنها و تنها فیس بوک و بیانیه های منتشر شده بر روی آن نبود .
این خیزش عمومی نتیجه سالها خشونت؛ خفقان؛ محرومیت و فساد مالی دولتمردان بود . این نهادهایی مانند فیس بوک بودند که توانستند خشم عمومی را هدایت کنند. لذا مخالفان مبارک برای نشان دادن خشم خود به شبکه هایی مانند فیس بوک آمدند و تصمیم به تظاهرات گرفتند.
واضح است که ملت‌ها بدون چنین ابزار‌هایی هم دست به انقلاب می زنند؛ اما در حکومت‌های سرکوب‌گر که ارتباطات سیاسی چهره به چهره به شدت محدود است، محیطی مانند فیس بوک فضایی را فراهم می کند که سکوت و ترس در آن شکسته شده و اعتماد ایجاد می شود. در چنین شرایطی است که شبکه ‌های اجتماعی می توانند به سیاست بگرایند و ساکنان داخل یک کشور و خارج نشین ‌ها به هم بپیوندند. اهداف طراحان شبکه ‌های اجتماعی هر چه می خواهد باشد، مردم این شبکه ‌ها را به کار می گیرند تا اخبار و اطلاعاتی را که به سختی از رسانه ‌های حکومتی اعلام می شود منتشر کنند، اقدامات اعتراضی را برنامه ریزی و هماهنگ نمایند، و به جهان بگویند که چه رویدادی در حال وقوع است.anjoman.mcstudies.ir)).
به عنوان مثال جنبش کفایه در مصر طی سال‌ها به فعالیت در عرصه وبلاگ نویسی مشغول بود و ویدئو‌های پرشماری را راجع به شکنجه پلیس و شورش‌های عمومی بر روی یوتیوب منتشر کرد.
یک صفحه فیس بوک مصری به نام “ما همه خالد سعید هستیم” که توسط شخصی به نام “وائل غنیم” ایجاد شد و صفحه “جنبش جوانان ششم آوریل” تبدیل به مهم‌ترین جنبش اعتراضی مصر شدند و در پایان ماه مارس سال ???? میلادی هر یک از این رسانه ‌های اجتماعی بیش از ???هزارعضو دارد. khabaronline.ir/news)).
در چنین اوضاعی، حتی دولت موقت نظامی مصر، استعفای شفیق و جایگزینی او را از طریق صفحه فیس بوکش اعلام کرد. اما نباید فراموش کرد که بخشی از نقشه استکبار جهانی پیرامون خیزش های اخیر در کشورهای مسلمان، تلاش برای پر رنگ کردن نقش شبکه های اجتماعی و مجازی در بروز این خیزش ها برای انکار ماهیت اسلامی این انقلاب ها یا همان بیداری اسلامی است.چنانکه که خبرگزاری رویترز، در گزارشی پیرامون انقلاب مصر، انقلاب اسلامی مردم این کشور را انقلاب فیس بوکی نامیده بود.
در حالی که مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه تهران با اشاره به قیام اسلامی مردم مصر تأکید کردند: “قیام ملت مسلمان مصر، یک حرکت اسلامی و آزادیخواهانه است.”
فهمی هویدی اندیشمند معروف مصری در تازه ترین مقاله خود در روزنامه الخلیج می نویسد: آنچه رابطه ها و کاربران بر روی فیس بوک و توییتر منتشر ساخته اند سهم مؤثری در ارسال مقادیر متنابهی از اطلاعات مهم تصاویر و فیلم های ویدیویی و غیره دارند.
وی با بیان اینکه ملت مصر از تمامی قشرها گروه های سنی و مسلمان و مسیحی و فقیر و ثروتمند در این انقلاب شرکت کردند،تصریح کرد آنها همگی به خاطر دفاع از حیثیت و کرامت شان به پا خاستند و تمایلشان برای تغییر و درکشان از ضرورت رهایی از نظام یک شبه شکل نگرفت بلکه پس از تحمل سالها ظلم و استبداد احساس کردند که زمان آن رسیده است که باید قیام کنند و با خطوط قرمز به چالش برخیزند. alizamanian.blogf.com))
هویدی بر این اعتقاد است که این انبار باروت آماده انفجار بود و زمانی که در چشم انداز انقلاب ملت تونس درخشید و همه دریافتند که قدرتمندتر از تمامی مستبدین هستند مصریها به پا خاستند وتصمیم گرفتند که بدون این که منتظر قهرمانی باشند باید خودشان حق خود را به دست بگیرند. “متیو انگرام ” خبرنگار کانادایی بر این باور است که ارتباطات مردمی و شبکه‌های اجتماعی، دلیل به‎وجود آمدن انقلاب مصر هستند و توییتر و فیس‌بوک، صرفاً نقش ابزار ارتباطاتی را ایفا می‌کنند. از این رو این قدرت شبکه‌های مردمی است که اهمیت دارد نه سرویس‌های اینترنتی چون توییتر یا فیس‌بوک.
برخلاف بسیاری از کارشناسان که معتقدند، توییتر و فعالیت آن در به خیابان کشاندن مردم و به راه انداختن تظاهرات بسیار مؤثر بوده است؛ اما باید گفت آنچه جرقه شعله‌ور شدن این اعتراضات را زد، ناامیدی و خستگی مردم مظلوم و سرکوب شده مصر بود، که به هیچ وجه نمی‌توان آن را منکر شد. در واقع این توییتر و فیس‌بوک نبودند که موجب انقلاب مصر شدند بلکه، قدرت واقعی از شبکه‌های ارتباطی زنده که همان مردم باشند، ناشی می‌شود. و فقر و دیکتاتوری، بیش از رسانه‌های

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه با کلید واژگان اقدامات متقابل، وزارت امور خارجه، دانشگاه تهران
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید