ضرر حکمرانانی تمام شده که کوشش داشتند بر همه امور مردم کنترل داشته باشند. این روند رشد را همچنین بر طبق آمارهای جهانی(جدول هایی که در پژوهش به آن اشاره شده است) در کشورهایی که در آنها خیزش های عربی (مصر و تونس ) صورت گرفته است بررسی می نماییم.africa tel com,2010))
(…در عصر حاضر رشد فناوری های دیجیتالی موجب تغییرات شگرفی در وسایل ارتباطی و رسانه ای و نحوه انتقال پیام شده است یکی از مهمترین این ابزارهای ارتباطی و اطلاعاتی در این دوره که کاربردهای روز افزونی در میان خیل گسترده جامعه امروزین نیز پیدا کرده تلفن همراه است. به اعتقاد جامعه شناسان هر پدیده اجتماعی در عصر حاضر دارای کارکردهای دو گانه مثبت و منفی می باشد..)( نش،256:1388).
با توجه به کارکردهای متنوع تلفن همراه، نظیر دوربین عکاسی و فیلم برداری، ارسال و دریافت پیام از طریق (sms,mms) ارسال پیام به شبکه های اجتماعی همچون توییت کردن1 پیغام و امکان ارسال مستقیم فیلم و عکس دریافت امواج رادیویی وتلویزیونی و امکانات رایانه ای وسیع اتصال به شبکه و امکانات دیگری که توسط نسل جدید گوشی همراه ارائه می شود(رشکیانی، وب گاه پژوهش همشهری).
سبب شده که امروزه نقش تلفن همراه از یک وسیله و ابزار ارتباطی ساده فراتر رفته و نقش بسیار مهمی را در شبکه ارتباطی و اطلاعاتی ایفا نماید. این نقش را به وضوح در خیزش های عربی مشاهده می کنیم این ابزار ارتباطی که خود محصول گسترش علم تکنولوژی می باشد امروزه نقش بسیار مهمی را در زندگی فردی افراد ایفا می نماید گسترش این پدیده سبب شکل گیری مفهوم شهروند خبرنگار، شکستگی کلامی که خود این پدیده ها اختیار و آزادی افراد را بیشتر کرده است نمونه این پدیده در روند خیزش های عربی مشاهده می نماییم که شهروندان با گرفتن تصاویری از صحنه های این اعتراضات و انتقال آن به شبکه های اجتماعی نقش مهمی را ایفا نمودن ، به گفته مدیر اجرایی شرکت ” سونی” “جان پویسون ” “با نگاهی به دینامیسم اجتماعی، ما دریافتیم که دوربین های نصب شده بر روی گوشی همراه در واقع ابزار هایی ارتباطی هستند، نه صرف دوربین هایی دیجیتال” (وبگاه، موسسه پژوهش همشهری).
دارندگان این ابزار ارتباطی خود می توانند شبکه اجتماعی وسیعی را تشکیل دهند این شبکه های اجتماعی بسته به موضوع افراد و ارتباط آنها می تواند سیاسی، اجتماعی، مذهبی و … باشد با تشکیل این شبکه ها می توان کارکردهای خاصی که در رابطه با آن موضوع شکل گرفته را از آنها انتظار داشت. این شبکه ها، دارای ظرفیتی بالا هستند و قادرند پیامی را در زمان کوتاه در سرتاسر کشور میان لایه های مختلف پخش نمایند.اگر به بررسی ضریب نفوذ تلفن همراه در منطقه خاورمیانه بپردازیم مشاهده می شود که رشد بالایی را داشته است به عنوان نمونه کشور تونس و مصر در یک دهه اخیر بر اساس آمارهای ارائه شده رشدی نزدیک به 100 % در برخی کشورها بیشتر از آن را تجربه کرد.
از این نکته نباید غافل شد که در این تحولات صورت گرفته در خاورمیانه باید به نقش شبکه های اجتماعی دیگری نیز اشاره کرد که مجازی نبودند ولی فضای مجازی تاثیر عمده ای در بسیج آنها بر عهده داشت از جمله می توان به سندیکای کارگری تونس اشاره نمود که وب سایت این سندیکا توسط هکرهای تونسی هک شد و اطلاعیه ای بر روی وب سایت قرار دادند که در آن بیان شده بود که باید در میدان محمد علی در پایتخت تجمع نماید همین اقدام سبب شد که کارگران هم به صف مردم معترض پیوند بخورند، در مصر نیز شاهدیم که از شبکه رانندگان تاکسی بهره گرفته شد به این شکل که افرادی که در شبکه های مجازی عضویت داشتند به این دلیل که می دانستد جمعیت زیادی از مردم مصر به اینترنت دسترسی ندارند این موضوع را در شبکه های اجتماعی مجازی همچون فیس بوک و توییتر مطرح کردند که هنگام سوار شدن
درتاکسی با رانندگان تاکسی صحبت شود در رابطه با دعوت تجمع در میدان التحریر که در شبکه اجتماعی صورت گرفته بود، آنها آگاه بودن که رانندگان تاکسی در مصر نیز عادت به صحبت کردن با مسافران خود را دارند.(شفیعی،ابراهیم نیا،عروجی،1391)
از این موارد می توان نتیجه گرفت که چطور شبکه اجتماعی مجازی پیوند می خورند با شبکه های واقعی و انسانی و تعامل وسیعی را ایجاد می نمایند. شبکه های مجازی با شکستن انحصار دولت در مهندسی افکار عمومی و آشکار کردن ناتوانی دولت در استقلال ملی، تامین خدمات بهینه و اقتصاد و نیز مدیریت عاری از فساد سبب شکل گیری تحولات اخیر و به ویژه تضعیف رژیم بن علی و مبارک شدند. توانایی رسانه های مجازی در بسیج افکار عمومی به اندازه ای بود که می توان آن را انقلاب مجازی نام نهاد. در مصر نیز شاهدیم که همین بسیج اجتماعی نیروی قوی را میان دولت مبارک و ارتش آن کشور ایجاد کرد. در واقع این شبکه ها فرصت مناسبی در اختیار گروه های اجتماعی منطقه خاورمیانه گذاشتند تا علاوه بر افزایش آگاهی جوانان و اطلاع رسانی به سازماندهی گسترده آنان بپردازند و از آنجا که گروه های مختلف اجتماعی نیز مانند گذشته برای دسترسی به اطلاعات و اخبار خود را به رسانه های سنتی محدود نمی کردند گسترش روزافزون فناوری ارتباطات الکترونیکی نظیر شبکه های ماهواره ای و اینترنتی و شبکه های مجازی تاثیرات غیرقابل انکاری بر اذهان عمومی این منطقه داشته و این فضای اطلاعاتی که امروزه ایجاد شده به راحتی می تواند به افکار عمومی جهت دهد و بر تحولات تاثیر بگذارند. (پژوهشگاه همشهری)
تفاوت عمده ای که میان رسانه های عمومی گذشته و رسانه های امروزی شاهد هستیم میزان تاثیر گذاری رسانه های امروزی هست چرا که رسانه های امروزی دو سویه و دوطرفه می باشد. رسانه های امروزی مرکزیت خاصی ندارند و چند مرکزی و هسته ای می باشند. در واقع گسترش فضای مجازی به ویژه اینترنت و سایر امکانات موجود در آن مانند شبکه های اجتماعی فیس بوک و تویتر نقش غیرقابل انکاری در پیشرفت اهداف آزادیخواهان در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا داشته است. این شبکه های ارتباطی و اطلاعاتی نه تنها فاصله های موجود بین ملت ها و کشورها را از میان برداشته بلکه توان انتقال اطلاعات را در حجم وسیع و در مدت زمان کوتاه فراهم آورده است. در مجموع می توان بیان داشت که جهانی شدن و گسترش فناوری ارتباطات جمعی تاثیرات مهمی در کشورهای در حال توسعه به ویژه کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا بر جای گذاشته است.rasaneh.ir))

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه رایگان درباره عصر اطلاعات، تلفن همراه، دانشگاه تهران

فصل دوم :شبکه ای شدن و انقلاب در تونس

گفتار اول:جامعه شبکه ای در تونس
آنچه در تونس رخ داد نوید بخش دورانی تازه از مبارزات آزادیخواهانه و دموکراتیک و جنبش های اجتماعی در آفریقا و خاورمیانه عربی است.در عصر حاضر،عصر ارتباطات و اطلاعات پیدایش تکنولوژی های نوین ارتباطی و گسترش گفتمان های دموکراسی خواهانه در جهان،زنگ خطری برای رژیم های خودکامه و توتالیتر به صدا در آورده است.در عصر حاضر رسانه ها دارای نقشی حیاتی هستند و دیگر نمی توان همچون سال های دور با ابزارهای قدیمی به مبارزه با رسانه ها و سانسور آنها پرداخت.
نگارنده به دنبال بیان این نیست که تنها دلیل شکل گیری تحولات در تونس را شکل گیری و وجود جامعه شبکه ای بداند چرا که جامعه شبکه ای دارای نقش سلبی بود نه ایجابی و باید اذعان داشت مجموعه شرایط سیاسی،اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی با استفاده از رسانه های جمعی و جامعه شبکه ای و مجازی بستر ساز شکل گیری این تحولات شدند.جامعه شبکه ای مرزهای زمانی و مکانی را درنوردیده و امکان ردیابی پیام ها را برای دولت های توتالیتر همچون تونس و مصر دشوار ساخته است.مخاطبان بر مبنای نیازهای خود به رسانه ها روی می آورند اما از آنجا که رسانه های بزرگ و اصلی تونس متعلق به دولت بودند و دولت سانسور شدیدی را اعمال می کرد از اینرو مردم به دنبال کانال های جدیدی برای رفع نیاز های خود و همچنین به دنبال کانال های جدیدی برای بیان اعتراض های خود بودند.”از آنجاکه ملت مجبور است نوشته های آزاد را غیر قانونی بداند،عادت بر آن می شود که هر چیز غیر قانونی را آزاد،آزادی را غیر قانونی،و آنچه را قانونی است نا آزاد بداند.”(مارکس،1380:109)
حکومت بن علی به علت در نیافتن دگرگونی های رسانه ای در جهان و کشور خود،تصور می کرد با محدود کردن رسانه ها به ویژه رادیو،تلویزیون،مطبوعات و اینترنت می تواند حکومت خود را محفوظ بدارد،از اینرو در سال 1989 در پی انتخابات مجلس، سیاست خشکاندن سرچشمه ها را اعمال کردو به به اعمال سانسور سنگین و سرکوب مخالفان پرداخت و غافل از آن بود که : “رسانه های آزاد به مانند نیزه تلفوس قادرند زخمی را که بر پیکر سیاست می زنند،خود التیام بخشند،بگذارید انسان ها افکار خود را آزادانه بیان کنند و خشمشان را مانند آتشی بیرون بریزند که در سطح زمین زبانه می کشد.آنها مثل ذرات پراکنده باروت با هم تماس برقرار می کنند و شعله ور می شوند.این انفجار نه صدایی در پی دارد و نه خطری،اما اگر آنها را تحت فشار قرار دهید به آتش پنهان در عمق زمین می مانند که تا به صورت زمین لرزه و آتش فشان خود را ننماید،شعله هایش را کسی نخواهد دید.”( کین،17:1383-18)
اختلافات و درگیری ها در ابتدا میان دولت و حزب اسلامی النهضه بود اما به مرور این نا آرامی ها به جامعه به ویژه به میان جوانان تحصیلکرده ی بیکار که ناراضی از حکومت بودند کشیده شد.جوانانی که با دستیابی به شبکه های اجتماعی جدید همچون اینترنت،فیس بوک،توییتر،یوتیوپ و گوگل بستری تازه برای بیان خواسته ها و اعتراضاتشان دست یافته بودند.این شبکه های اجتماعی محل گردهمایی صدها میلیون کاربر اینترنت است که بی توجه به مرز،زبان،جنس و فرهنگ به تعامل و تبادل اطلاعات می پردازند.مردم در زیر فشارحکومت های اقتدارگرا و به دلیل بسته بودن مجاری بیان اعتراضاتشان واعمال شدید سانسور در این قبیل کشورها،شهروندان به کانال ها و شیوه هایی چون اعتراضات خیابانی،رسانه های نو همچون اینترنت و شبکه های مجازی رو آوردند.
معترضان با استفاده از این شبکه های اجتماعی امکان می یابند تا صدای اعتراضات خود را به گوش مردم در دیگر نقاط جهان برسانند و همچنین به کمک این شبکه ها به سازمان دهی خود بپردازند.شبکه های اجتماعی این امکان را به کاربران می دهد تا با سرعت بالا و امکانات متنوعی چون صوت و تصویر مطالب خود را به اشتراک بگذارند بدون آن که نام یا نشانی از آنها آشکار شود.این شبکه ها به علت افقی بودن روابط میان کاربرانشان،می توانند عقلانیتی تفاهمی بر پایه ی دیالوگ و کنش بین الاذهانی پدید آورد.
تحولات روی داده در تونس ماحصل مجموعه شرایطی از بیکاری،تورم سنگین،افزایش شمار دانش آموختگان و گسترش طبقه ی متوسط بود که در کنار فضای بسته ی سیاسی و سانسورهای اعمال شده توسط حکومت زین العابدین بن علی بر رسانه های اصلی کشور با ظهور و شکل گیری جامعه شبکه ای در تونس فضا و مجال تحقق یافت.
گفتار دوم:اینترنت وتلفن همراه در تونس در تونس
همانطور که در جدول 1 ملاحظه می کنید در یک دهه اخیر تعداد کاربران اینترنت در کشور تونس از %1 درصد در سال 2000 به %36.3 درصد در سال 2011 رسیده است یعنی این کشور یک رشد %35.3 در صدی در یازده سال را داشته است. و از این تعداد 3,856,984 کاربر اینترنت، تعداد 2,799,260 نفر کاربر شبکه اجتماعی فیس بوک بوده است این تعداد کاربر یعنی تقریباً یک چهارم (26.3%) جمعیت تونس را شامل می شود و این جمعیت قابل ملاحظه ای می باشد برای کشور 10,629,186 نفری تونس، این به این معنی است که از هر 4 تونسی یک نفر عضو شبکه های اجتماعی فیس بوک می باشد و تقریباً یک سوم جمعیت هم کاربر اینترنت می باشند و به معنی این می باشد که از هر سه نفر تونسی یک نفر کاربر

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید